Column Bart Romijn | Fragiele gebieden: zekerheid in onzekerheid

Nieuws

Ontwikkelingsorganisaties doen veel en belangrijk werk in lage- en middeninkomenslanden over de hele wereld. Gezien de wereldwijd krimpende ruimte voor maatschappelijke organisaties is deze inzet hoognodig en grensoverstijgend. Dat laat onverlet dat landsgrenzen wel relevant zijn. Dit geldt des te meer voor fragiele staten. 

 

Fragiele staten; een uiterst weerbarstig werkterrein, waar je voor snel succes niet moet zijn. Volgens de OESO leeft in 2030 circa 80% van ’s werelds armen in de meest fragiele landen. Een reden voor veel van Partos’ leden om in fragiele staten te blijven werken, ondanks alle politieke, personele, operationele en financiële uitdagingen. Een voortdurende zoekvraag is: kunnen we gezamenlijk deze uitdagingen beter oppakken?

 

De weerbarstigheid uit zich op allerlei manieren. Neem Mali. Een land geteisterd door een veelheid van met elkaar verweven terroristische en criminele groepen en met elkaar strijdende  stammen. Met als gevolg: politieke instabiliteit en op tal van terreinen buitengesloten groepen. Voor het grootste deel van het land geldt: “niet reizen”, voor het overige, het zuidelijke deel: “alleen noodzakelijke reizen”. Niet alleen toeristen blijven weg, ook investeerders zoeken hun heil elders. Gemiddeld ontvangen fragiele landen slechts 1% van buitenlandse (legale) directe investeringen wereldwijd. De markt wordt niet alleen gekenmerkt door gebrekkige toegang tot kapitaal, de malaise is breder: haperende marktmechanismen, gefragmenteerde vraag-en-aanbod en waardeketens, financiële onzekerheid (o.a. fluctuaties wisselkoers, discontinuïteit betalingen). 

 

Hoe tot duurzame ontwikkeling te komen in fragiele staten? Een van de sleutels is inclusieve samenwerking. Partos ontwikkelt samen met leden een Trickle-Up benadering, waarbij we richting willen geven aan zowel overheidsbeleid als de inzet vanuit NGOs. Lokaal leiderschap en lokale initiatieven vormen het beste bottom-up startpunt, gesteund door nationaal beleid dat inclusieve ontwikkeling centraal stelt en op allerlei manieren bevordert. De gids NGO and company partnerships for inclusive business geeft handvatten voor inclusieve samenwerking. Het rapport “Building the Middle”  van onze Amerikaanse zusterorganisatie Interaction benadert samenwerking in fragiele staten vanuit de financiële invalshoek. Het geeft voorbeelden van ‘multisectoraal genetwerkte benaderingen’ en doordachte ‘clusterfinanciering’: een complementair geheel van stimulerings-, risico-, borg- en ander kapitaal, over de hele linie van begin tot opschaling. 

 

Maar ondanks deze handvatten hebben we nog steeds een antwoord nodig op praktische en daaraan gekoppelde financiële uitdagingen die partijen in fragiele contexten ondervinden. Denk aan risico’s in bedrijfsvoering en voor personeel, beperkte bewegingsvrijheid en alle bijkomende kosten vandien zoals extra beveiliging en veiligheidstrainingen, hoge verzekeringspremies, en een overheid die het bij tijd en wijle laat afweten; ook in betalingen. Sinds enige tijd komt daar ook nog het risico bij dat – als je in gebieden werkt waar terroristische groeperingen actief zijn – je als organisatie zelf ook als verdacht in de internationale bancaire registers komt te staan. Er zijn gebieden waar je met minder risico’s en inspanning meer resultaten boekt. Als de internationale ontwikkelingsgemeenschap serieus een bijdrage wil leveren door te werken in fragiele gebieden, dan moeten deze praktische en financiële problemen serieus opgepakt worden. Niet individueel, maar door gezamenlijk te werken aan zekerheid in onzekerheid. Of het een collectieve regeling kan zijn in de vorm van een fragiele gebieden compensatie- en garantiefonds of iets anders, daarover moeten we met donoren praten.