Bescherm de maatschappelijke ruimte
Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) publiceerde afgelopen week zijn synthese “De ruimte voor het maatschappelijk middenveld”. Deze en de onderliggende rapporten benadrukken dat ruimte voor maatschappelijke organisaties iets is wat organisatie en aandacht vraagt. Deze ruimte staat onder druk, en dat is een probleem voor zowel de maatschappelijke organisaties als onze democratie.
Partos is blij met dit rapport en de erkenning van de druk op maatschappelijke organisaties. Dit is een dossier waar we dagelijks mee te maken hebben en waarover we onze zorgen uiten. Het onderzoek van de SCP focust juist op de kerntaken van het signaleren en agenderen van maatschappelijke organisaties, een belangrijke rol voor de samenleving en de democratie.
Vorige week publiceerde de Democratie Monitor de Democratie-peiling laat zien dat een grote meerderheid van de Nederlanders het belangrijk vindt dat maatschappelijke organisaties deze rol kunnen vervullen, zowel door zich kritisch te uiten, als door bijvoorbeeld rechtszaken te kunnen aanspannen. Deze onderdelen van de democratie, die burgers belangrijk vinden, verdienen voldoende aandacht en actieve bescherming.
Juist ook voor internationale organisaties
Een dag vóór deze publicatie sprak de Tweede Kamer, tijdens het debat over de Beleidsbrief, ook over maatschappelijke ruimte en hoe ontwikkelingsorganisaties zich mogen uitspreken. Naar aanleiding van haar eerdere Kamervragen stelde Maes (VVD) dat organisaties die zijn opgericht voor ontwikkelingssamenwerking, zich dan vooral daarmee bezig moeten zijn en daarover het debat voeren. Dat riep ook kritische vragen op bij collega-Kamerleden. Het werkt averechts als die rol via Kamervragen in twijfel wordt getrokken.
Nederland is geen eiland, en internationale samenwerking is een groot onderdeel van onze economie. Het beleid dat hier opgesteld wordt, heeft verstrekkende gevolgen, ook elders ter wereld. In een tijd waarin autocraten wereldwijd de civiele ruimte inperken, is het van strategisch belang dat Nederland juist nu actief investeert in de bescherming en versterking van het maatschappelijk middenveld — hier én daar.
Nederland telt een divers landschap aan unieke maatschappelijke organisaties, die zich met uiteenlopende thema’s, vraagstukken en landen bezighouden. In een land dat trots is op zijn polder zouden al deze organisaties ruimte moeten krijgen om zich uit te spreken, ongeacht of ze het eens zijn met het ministerie of niet.
Tegenspraak doet ertoe
Nederlanders zijn zich hier ook goed van bewust. Zo bleek uit de nieuwe barometer van Clingendael. Problemen als klimaat, conflicten en mondiale gezondheid houden zich niet aan grenzen. Organisaties die internationaal actief zijn hebben contact met maatschappelijke organisaties overal, en weten wat er in de samenleving speelt. Daarom is ook hun geluid onmisbaar in het debat. Er kan bovendien worden geleund op de jarenlange kennis en ervaring van ngo’s die in strategische partnerschappen bewezen impact behalen.
Een sterke democratie beschermt haar tegenmacht. Dat is geen vanzelfsprekendheid, maar een rol die we actief moeten blijven beschermen. Tegenspraak is onmisbaar.