De Europese Commissie heeft de betalingen aan Sierra Leone per direct stopgezet vanwege het uitblijven van medewerking aan de uitlevering van de Nederlandse drugscrimineel Bolle Jos. Partos begrijpt de Nederlandse frustratie over de situatie, maar vindt het niet passend om ontwikkelingssamenwerking als drukmiddel in te zetten.
Nederland wil dat Bolle Jos, die in Nederland en België tot langdurige gevangenisstraffen is veroordeeld, wordt uitgeleverd. Dat Sierra Leone daar tot nu toe niet aan meewerkt, is een ernstige kwestie. Nederland en Europa moeten zich kunnen inzetten voor internationale rechtshandhaving en daarbij ook druk kunnen uitoefenen.
Maar die druk moet gericht zijn op de mensen die verantwoordelijk zijn voor het uitblijven van de uitlevering, niet op mensen die ondersteuning krijgen vanuit internationale samenwerking en die niets met deze zaak te maken hebben.
Richt de druk op degenen die je wilt bewegen
Het stopzetten van ontwikkelingssamenwerking raakt niet alleen overheden. Europese middelen komen ook terecht bij maatschappelijke organisaties en programma’s die werken aan gezondheid, bestaanszekerheid, voedselzekerheid, economische ontwikkeling en stabiliteit.
Als Europa zich deels terugtrekt uit die samenwerking, verliest het ook een deel van zijn invloed en de mogelijkheid om onderwerpen als georganiseerde criminaliteit, rechtsstaat en goed bestuur gezamenlijk aan te pakken. Het is ook een risico dat als betrouwbare internationale partners zich terugtrekken, er ruimte ontstaat voor andere partijen om die plek in te nemen. Dat hoeft niet automatisch te gebeuren, maar het is wel een risico als financiering voor belangrijke maatschappelijke en ontwikkelingsprogramma’s plotseling wegvalt.
Als financiering plotseling wegvalt, kunnen programma’s worden geraakt en kunnen mensen daar direct de gevolgen van ondervinden. Daarmee loop je het risico dat juist de mensen die niets met de uitleveringskwestie te maken hebben de prijs betalen.
Er zijn andere manieren om druk uit te oefenen op degenen die de uitlevering daadwerkelijk tegenhouden. Denk aan gerichte sancties, het bevriezen van tegoeden of diplomatieke maatregelen. Een strafrechtelijke kwestie vraagt om strafrechtelijke en diplomatieke middelen. Ontwikkelingssamenwerking is geen wisselgeld in een uitleveringskwestie.
De bevolking mag niet de rekening betalen
Internationale samenwerking is juist belangrijk voor de stabiliteit en ontwikkeling van Sierra Leone. Europese middelen worden ingezet voor onder meer gezondheid, economische ontwikkeling, voedselzekerheid en het versterken van maatschappelijke organisaties.
Als betrouwbare internationale partners zich terugtrekken, bestaat bovendien het risico dat er ruimte ontstaat voor andere partijen om die rol over te nemen. Dat hoeft niet automatisch te gebeuren, maar het is wel een risico als financiering voor belangrijke maatschappelijke en ontwikkelingsprogramma’s plotseling wegvalt.
Als financiële steun niet langer rechtstreeks via de overheid kan lopen, moeten middelen daarom zoveel mogelijk beschikbaar blijven voor de mensen en organisaties die ervan afhankelijk zijn. Zet ze waar nodig in via maatschappelijke organisaties, VN-organisaties of andere betrouwbare partners.
Houd de relatie met Sierra Leone overeind
Internationale samenwerking gaat over meer dan financiële steun. Het gaat om langdurige relaties, vertrouwen en de mogelijkheid om samen te werken aan stabiliteit, ontwikkeling en goed bestuur.
Als Europa zich uit die samenwerking terugtrekt, verliest het ook een deel van zijn invloed en de mogelijkheid om onderwerpen als georganiseerde criminaliteit, rechtsstaat en goed bestuur gezamenlijk aan te pakken.
Europa moet Sierra Leone kunnen aanspreken op de uitlevering van Bolle Jos. Maar dat kan zonder de bevolking de rekening te laten betalen. Juist door betrokken te blijven, houdt Europa de mogelijkheid om invloed uit te oefenen en samen te werken aan een stabieler en sterker Sierra Leone.