Volgens cijfers van het CBF steunen ruim 4 miljoen Nederlanders ontwikkelingsorganisaties. Samen geven zij jaarlijks honderden miljoenen euro’s waarmee ze bijdragen aan armoedebestrijding, onderwijs, gezondheidszorg, voedselzekerheid, humanitaire hulp en klimaatoplossingen. Daarnaast zijn er zo’n 48.000 vrijwilligers actief binnen ontwikkelingssamenwerking. Die combinatie van geven én doen vormt al decennialang de basis onder veel initiatieven.
Verhalen die dichtbij komen
Voor Amena Rohja begon haar inzet vanuit een persoonlijke motivatie. Als student met een achtergrond in Afghanistan weet zij hoe groot de impact van conflict en ongelijkheid kan zijn. Als jongerenambassadeur bij World Vision zet zij zich in om die realiteit onder de aandacht te brengen, onder andere in gesprekken met beleidsmakers en tijdens bijeenkomsten. Iets vergelijkbaars doet Bahaa Aldeen Dabbagh. Hij bezoekt scholen en vertelt over zijn ervaringen als vluchteling. Voor veel leerlingen is het de eerste keer dat zij een persoonlijk verhaal horen over oorlog en ontheemding. Het maakt abstracte thema’s ineens heel concreet.
Aan de andere kant van het spectrum staan initiatieven zoals de ‘Nacht van de Fooi’. Studenten Puck van Heeswijk en Elena de Swart zijn betrokken bij de organisatie Wilde Ganzen. Wat begon als een lokaal idee groeide uit tot een jaarlijkse actie van studenten waarbij horecazaken door heel Nederland hun fooien doneren aan onderwijsprojecten wereldwijd.
Betrokkenheid in verschillende vormen
Vrijwilligerswerk binnen de ontwikkelingssamenwerking kent geen vast profiel. Ondernemers, studenten, gepensioneerden en professionals dragen op heel verschillende manieren bij.
Zo zijn er ondernemers zoals Ireen Maarse en Larissa van der Velden, die via The Hunger Project betrokken zijn bij een leiderschapstraject voor vrouwen in India. Zij volgen het project niet alleen financieel, maar blijven ook persoonlijk verbonden met de vrouwen die deelnemen.
Een ander voorbeeld is Karen Timmer, die zich al jarenlang inzet voor Amref Health Africa. Zij organiseert evenementen, brengt mensen samen en werft fondsen voor gezondheidsprojecten in Afrika. Haar inzet werd uiteindelijk bekroond met een Koninklijke onderscheiding.
Sommige vormen van inzet zijn juist heel zichtbaar. Zo rende Matthias Jagersma in acht dagen 420 kilometer van Groningen naar Limburg om geld op te halen voor projecten van Dorcas in Jemen. Zijn sponsorloop leverde 6.000 euro op.
Matthias woonde zelf jarenlang in Jemen en weet uit ervaring hoe groot de behoefte is aan voedsel, water en veiligheid. Tijdens zijn tocht liep hij niet alleen: een team van familie en vrienden hielp met eten, vervoer en ondersteuning. Het laat zien dat ook een individuele actie altijd samen wordt gedragen.
Tegelijkertijd gebeurt veel werk buiten beeld. In kringloopwinkels van organisaties zoals Woord en Daad werken vrijwilligers dagelijks aan hergebruik en sociale projecten. De opbrengst ondersteunt projecten wereldwijd, terwijl het werk zelf lokaal plaatsvindt.
Verbinding tussen werelden
Sommige vrijwilligers verbinden letterlijk twee werelden. Abubakarr Bangura, oprichter van het Sierra Leone Youth Initiative, groeide op in Sierra Leone en woont nu in Nederland. Met zijn organisatie werkt hij aan zelfredzaamheid in zijn geboorteland én aan bewustwording onder jongeren hier.
Dat laat zien dat internationale samenwerking niet alleen gaat over “hier” en “daar”, maar over mensen die die werelden met elkaar verbinden. Ook binnen educatie speelt die verbinding. Vrijwilligers zoals Frits Mutsaers zetten zich al jarenlang in voor het Liliane Fonds. Hij geeft gastlessen, vertelt verhalen en helpt donateurs begrijpen wat er in de praktijk gebeurt. Zoals hij zelf zegt: “Vrijwilligerswerk geeft me het gevoel dat ik iets voor een ander kan betekenen. Dat geeft voldoening, maar ook nieuwe inzichten. Je wereld wordt er groter van.”
Ook internationaal krijgt vrijwilligerswerk verschillende vormen. In Zambia fietst Augustine, vrijwilliger bij partnerorganisatie Twatasha van het Liliane Fonds, door dorpen op zoek naar kinderen met een handicap die verborgen worden gehouden. Dankzij zijn inzet zijn al tientallen kinderen bereikt met zorg en ondersteuning. Zijn werk komt voort uit persoonlijke ervaring met zijn kleinzoon met cerebrale parese. Daardoor weet hij hoe groot de impact is van stigma, maar ook hoe belangrijk het is dat iemand in actie komt.
Een beweging van velen
Als je al deze verhalen naast elkaar zet, ontstaat geen los geheel maar een patroon: vrijwilligerswerk is overal. Lokale groepen organiseren acties voor kinderrechten. Jongeren starten campagnes via activist labs. Vakbonden werken internationaal samen aan betere arbeidsomstandigheden. En via sportprogramma’s van onder andere de KNVB worden trainers opgeleid die hun kennis weer doorgeven. Het zijn verschillende vormen van inzet, maar ze hebben één ding gemeen: ze bestaan alleen doordat mensen meedoen.
Wat blijft
Vrijwilligerswerk draait zelden om één persoon of één moment. Het is een optelsom van kleine bijdragen van veel mensen: tijd, aandacht en betrokkenheid. In Nederland is dat zichtbaar in grote campagnes, maar ook in tal van lokale initiatieven die samen veel in beweging zetten. Die gezamenlijke inzet zorgt ervoor dat werk kan doorgaan. Niet omdat alles vlekkeloos verloopt, maar omdat mensen blijven meedoen.
In de praktijk van ontwikkelingssamenwerking komt dat samen. Ontwikkelingsorganisaties werken wereldwijd met lokale partners die de context en uitdagingen ter plekke het best kennen. Vrijwilligers dragen daar vanuit Nederland aan bij met tijd en betrokkenheid. Zo ontstaat een netwerk van betrokkenheid dat bijdraagt aan duurzame verandering wereldwijd.
Meer verhalen
Lees meer verhalen van mensen en ontwikkelingsorganisaties die zich inzetten voor een rechtvaardige en duurzame wereld via Ontwikkeling werkt.