Ontwikkelingssamenwerking opnieuw erkend
In het regeerakkoord kondigt de nieuwe coalitie aan dat zal worden geïnvesteerd in ontwikkelingssamenwerking met 257 miljoen euro per jaar. Daarmee krijgt ontwikkelingssamenwerking opnieuw een zichtbare plek binnen het bredere buitenlandbeleid. Dat is een belangrijke koerswijziging ten opzichte van de afgelopen jaren.
In een wereld die wordt geconfronteerd met toenemende conflicten, klimaatcrises en ongelijkheid is het investeren in ontwikkelingssamenwerking een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame stabiliteit en veiligheid. Het is belangrijk dat Nederland zijn blik naar buiten gericht houdt. Nederland is immers geen eiland.
Voorzichtige beweging richting 0,7%
Het kabinet spreekt in het regeerakkoord de ambitie uit om het ontwikkelingsbudget op termijn te versterken en weer perspectief te bieden richting de internationale norm van 0,7% van het bruto nationaal inkomen. Daarnaast bevestigt het regeerakkoord het behoud van de zogenaamde ‘asielcap’. Maximaal 10% van de uitgaven voor eerstejaarsopvang van asielzoekers zal worden gefinancierd uit het ODA-budget. Dat biedt ruimte voor een samenhangende aanpak, waarin opvang, bescherming en ontwikkelingssamenwerking elkaar versterken in plaats van tegenwerken. Juist die samenhang is essentieel om een coherent en humaan buitenland- en ontwikkelingsbeleid te voeren.
Het herstellen van het ontwikkelingsbudget is hard nodig. Onder het vorige kabinet werd structureel 2,4 miljard euro bezuinigd en werd de koppeling tussen het budget en de economische groei losgelaten. Hierdoor groeit het budget niet mee met de economie, ondanks herhaalde oproepen van zowel de Eerste als de Tweede Kamer om deze koppeling te herstellen. Een geloofwaardig pad richting 0,7% is cruciaal voor stabiele, langjarige partnerschappen en voor de internationale reputatie van Nederland als betrouwbare partner.
Maatschappelijke organisaties blijven essentieel
Het regeerakkoord bevestigt de rol van maatschappelijke organisaties, een punt dat eerder ook nadrukkelijk naar voren kwam tijdens de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Kamerleden van verschillende partijen benadrukten toen dat maatschappelijke organisaties cruciaal zijn voor het versterken van democratie, mensenrechten en sociale rechtvaardigheid, zowel in Nederland als in partnerlanden.
Partos verwelkomt dat in het akkoord het belang van deze organisaties expliciet benoemt. Juist zij bereiken de meest kwetsbare groepen, versterken lokaal eigenaarschap en bieden tegenwicht waar democratische en maatschappelijke ruimte wereldwijd onder druk staat. Tegelijkertijd is herstel hard nodig; onder het vorige kabinet zijn maatschappelijke organisaties onevenredig zwaar geraakt door bezuinigingen, met name op de versterking van lokale organisaties in lage inkomenslanden.
Liana Hoornweg, Directeur Partos:
“Het regeerakkoord laat zien dat het kabinet het belang van internationale samenwerking opnieuw erkent. Nu komt het aan op concrete keuzes. Investeren in ontwikkelingssamenwerking en maatschappelijke organisaties is niet alleen een menselijke en solidaire keuze, maar een noodzakelijke voorwaarde voor vrede, veiligheid en stabiliteit wereldwijd. Meerdere keren benadrukte de Tweede Kamer al dit jaar hoe fundamenteel maatschappelijke organisaties zijn voor het versterken van democratie, mensenrechten en sociale rechtvaardigheid, zowel in Nederland als in partnerlanden. Het is essentieel dat het kabinet deze boodschap opvolgt.”
Samenhangend buitenlandbeleid
Positief is dat het kabinet inzet op een breed en samenhangend buitenlandbeleid, waarin ontwikkelingssamenwerking een volwaardige plaats inneemt naast diplomatie, handel en veiligheid. Ontwikkelingsbeleid draagt bij aan het aanpakken van grondoorzaken van conflict, armoede en gedwongen migratie, en is daarmee onlosmakelijk verbonden met andere beleidsdomeinen. Door handel kunnen we zorgen voor betere naleving van mensenrechten wereldwijd. Ook de investering in diplomatieke posten is zeer welkom, waarbij we hopen dat dit ook ten goede komt aan mensenrechten en ontwikkelingssamenwerking.
Oproep van Partos
Partos roept het kabinet op om de uitgesproken ambities nu snel en concreet te maken. Dat betekent: het herstellen van de koppeling van het ODA-budget met het bruto nationaal inkomen, een geloofwaardig groeipad richting 0,7% van het BNI en stevige extra investeringen in maatschappelijke organisaties. Alleen zo kan Nederland opnieuw bijdragen aan vrede, veiligheid en rechtvaardigheid wereldwijd – en zijn rol als betrouwbare internationale partner waarmaken.
Daarnaast roept Partos het kabinet op om de dekking van de steun aan Oekraïne niet, zoals nu wordt voorgesteld uit het ODA-budget te dekken, maar uit algemene middelen. Dat is hoe zelfs het afgelopen kabinet dat deed, conform de wens van de Kamer sinds de inval van Rusland.1