Een kasschuif en loze beloftes
Het coalitieakkoord spreekt over een extra investering van 257 miljoen euro per jaar in ontwikkelingssamenwerking — een belofte die na jaren van forse bezuinigingen hoopvol klonk. Maar de doorrekening van het Centraal Planbureau maakt pijnlijk duidelijk wat die belofte in de praktijk waard is: vrijwel het volledige bedrag gaat niet naar armoedebestrijding, klimaat of gezondheidszorg in het Mondiale Zuiden, maar naar de opvang van asielzoekers in Nederland. En in 2027 wordt het er niet beter op, omdat steun aan Oekraïne dan ook uit het ontwikkelingsbudget betaald gaat worden.
Wat ontbrak in het debat was een scherp antwoord op de vraag: hoe verhoudt de ambitie van dit kabinet op het gebied van voedselzekerheid, vrouwenrechten, water en gezondheid zich tot een budget dat daar feitelijk niet voor wordt ingezet? Woorden over internationale verantwoordelijkheid zijn niet genoeg als er geen budget tegenover staat.
Oppositie ontevreden over deze verschuiving
Door middel van interrupties en in hun eigen betoog drongen Kamerleden Bikker (ChristenUnie), Dassen (Volt) en Klaver (GroenLinks-PvdA) bij de coalitie aan op opheldering en extra investeringen. Alle drie benadrukte zij dat we te ver van de 0,7% af zitten. In zijn inbreng relateerde Laurens Dassen (Volt) deze investering ook sterk aan het belang van internationale weerbaarheid, juist in de huidige politieke context moeten we investeren in ontwikkelingssamenwerking.
Ook Mirjam Bikker (ChristenUnie) is kritisch op de doorrekening en noemt het een ‘politieke truc, een belofte op papier zonder dat er in werkelijkheid geld bij komt’. Ze benadrukt in de tweede termijn ook de grote betrokkenheid van veel Nederlanders bij ontwikkelingssamenwerking. Zowel Minister Jetten als Kamerlid Paternotte (D66) blijven volhouden dat de 257 miljoen veel goed kan doen, de tijd zal uitwijzen waar dit geld terecht komt.
Onze oproep aan het kabinet
We blijven vasthouden aan een duidelijke oproep aan het kabinet: investeer in ontwikkelingssamenwerking. De komende tijd zal het kabinet daad bij het wordt moeten voegen, en daadwerkelijk een stabiel en groeiend ontwikkelingsbudget moeten realiseren.
- Herstel de koppeling van het ODA-budget met het bruto nationaal inkomen (BNI). Nederland heeft internationaal afgesproken om 0,7% van het BNI te besteden aan ontwikkelingssamenwerking. Op dit moment geven we echter maar ongeveer 0,44% uit. Dat schaadt onze geloofwaardigheid en positie op het wereldtoneel. In de huidige Tweede Kamer is hier ook een duidelijke meerderheidvoor te vinden.
- Blijf steun aan Oekraïne financieren uit de algemene middelen. De nieuwe coalitie wil 419 miljoen euro aan Oekraine-steun uit het ODA-budget betalen. Terwijl dat tot noch toe uit algemene middelen gebeurde, zélfs door het afgelopen kabinet. Dit alles conform de wens van de Kamer sinds de inval van Rusland.
- Investeer in een krachtig maatschappelijk middenveld. Wereldwijd staat de ruimte voor maatschappelijke organisaties onder sterk toenemende druk, zo blijkt uit een reeks publicaties van onder meer Civicus, Freedom House, AIV, College voor de Rechten van de Mens en de Europese Commissie. Nederland moet juist nu langjarig investeren in democratisering, mensenrechten en vrije media. Dit is niet alleen een morele keuze, maar ook een strategische: sterke samenlevingen zijn de beste garantie tegen conflict en migratie en voor economische ontwikkeling.